اگرچه جنگ پديدة خوبي نيست و انسان‌ها هميشه از بروز آن متنفرند، ولي جنگ‌‌ها همواره از منابع پرارزش تجربه براي بشر در طول تاريخ بوده‌اند. معمولاً جنگ‌‌ها علاوه بر زيان‌‌ها، ضايعات و خسارات فراوان، دستاوردها و ثمراتي نيز دارند. خداوند در قرآن مجيد مي‌‌‌‌‌‌‌فرمايد: «كُتِبَ عَلَيْكُمُ اْلقِتالُ وَ هُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَ عَسي اَنْ تَكْرَهُوَا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ؛ جنگيدن بر شما نوشته شد، در حالي كه براي شما ناخوشايند است و چه‌بسا چيزي را ناگوار شماريد، در حالي كه براي شما خير است.»

وقايع و حوادث دوران جنگ هشت‌ساله هم علاوه بر يادآوري خاطرات تلخ، ناگوار و رنج‌آور تهاجم ارتش بعثي عراق به خاك ايران، دستاوردهاي ارزشمند و ماندگاري را نيز بر جاي گذاشته است. امام خميني در اين باره در 12/1/1361 ‌‌نوشتند:

هرچند جنگ و دفاع از حق و ميهن، زحمت‌ها و خسارت‌ها دارد و جوانان پر‌ارزش را از ما گرفت و جنگ‌زدگان مظلومي را آواره و بي‌‌خانمان كرد، لكن به خواست خداي منان محتواي پرعظمت و شكوهمندي داشت. اين جنگ تحميلي شكوه و عظمت ايمان و اسلام را در پهناور جهان منتشر نمود و ايرانِ بزرگ كه مي‌‌رفت با خيانت‌هاي خاندان پهلوي و بستگان آنان يك كشور وابسته و مصرفي و يك ملت مرده و سر به زير براي ضربه‌خوردن و ستم‌پذيرفتن معرفي شود، ناگهان با يك جهش بي‌‌سابقه و يك انقلاب الهي در جنگ غافلگيرانه با توطئه جهانخواران ستم‌پيشه و مزدوران بي‌‌فرهنگ و پشتيباني آشكار و نهان ابرقدرت‌ها، آن‌چنان پيروزمندانه و شجاعانه بر پيكر پليد صداميان و آمريكاييان منطقه تاخت و آنچنان اسطوره‌‌هاي شيطاني را يكي پس از ديگري در هم شكست كه گويي دست مبارك علي‌بن‌ابي‌طالب سلام‌الله‌عليه در روز خندق از آستين پرعظمت لشكريان ما بيرون آمده است و در مبارزه تمامي اسلام در مقابل تمامي كفر، ظفرمندانه و سرافراز با قامتي به بلندي ابديت استوار ايستاده است. امروز ايران در جهان پيش دوست و دشمن به نام يك كشور مكتبي مقاوم در مقابل قدرت‌‌هاي بزرگ مطرح است. حتي آنان كه از روي جهل و ناداني و يا حسد و عقده‌‌هاي دروني با اين جمهوري و اين جوانان پرتوان به دشمني برخاسته‌اند در باطن و سير ذاتشان با اعجاب و بزرگي به آن مي‌‌نگرند و از پيروزي‌هاي آن خون دل مي‌‌خوردند.

از دست ندادن سرزمين‌‌هاي ايران و تداوم حيات نظام جمهوري اسلامي و توانايي و سربلندي ايران در ادارة يك جنگ گسترده و طولاني در شرايط سخت ناهمسويي نظام بين‌المللي با ايران، از برجسته‌‌‌‌‌ترين دستاوردهاي جنگ تحميلي است. علاوه بر اين، افزايش اعتماد به نفس و توانايي اداره و مديريت مشكلات و بحران‌‌هاي ناشي از جنگ را مي‌‌توان از دستاوردهاي مديريتي اين دوران به حساب آورد. همچنين الگوي فرهنگي ايجاد شده در دوران جنگ، پرورش يك نسل آبديده در شرايط بحراني و نيز تعريف هويت جديدي از ايران و ايرانيان به عنوان كشور و مردمي صبور و مقاوم در برابر رويدادهاي سخت، از ديگر دستاوردها و پيامدهاي جنگ هشت‌ساله است.

بديهي است كه بهره‌گيري از آيات الهي در افزايش اين اعتماد به نفس، نقش برجسته‌‌اي را ايفا كرده است. قرآن مي‌‌فرمايد: «وَ لا تَهِِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ اَنْتُمْ الأعْلَونَ اِنْ كُنْتُمْ مؤمنينَ» يعني اگر مؤمن هستيد، سستي نورزيد و غمگين نشويد كه شما برتريد.

علاوه بر آن، خاطرات و معارف دورة جنگ، تبديل به يك ذخيره و گنجينة ارزشمند شده است كه ملت ايران مي‌‌تواند سال‌هاي طولاني از آن بهره‌برداري كند و از ميراث گرانقدر شهيدان و رزمندگان و تجربيات آن دوران سود ببرد.

(کتاب روند جنگ ايران و عراق،نوشته سردار علایی صص 535 و 536)